Początki fundacji

 

Klasztor klarysek i kaplica klasztorna pw. św. Klary we Wrocławiu przy obecnym placu Nankiera, dawnym Ritterplatz, został ufundowany w r. 1256 przez księżnę Annę, córkę króla czeskiego Przemysła Ottokara I i Konstancję węgierską, jego drugą żonę. Budowa tego klasztoru była również pragnieniem jej zmarłego tragicznie na polach legnickich w 1241 roku męża, Henryka II Pobożnego, który za radą swej matki Jadwigi Śląskiej już wcześniej, bo w 1236  wezwał do Wrocławia minorytów (franciszkanów) i wybudował dla nich również na dzisiejszym placu Nankiera drewniany klasztor oraz przylegający doń kościół św. Jakuba. Budynki te spłonęły już w kilka lat później podczas najazdu Tatarów. Dzieło swego męża kontynuowała księżna Anna. W miejsce spalonego, drewnianego klasztoru minorytów zbudowała dom murowany z kościołem św. Jakuba (później pod wezwaniem św. Wincentego). Tutaj też pochowała ciało swego małżonka, które wraz z ks. Jadwigą wy¬szukała na polu bitwy, poznając je mimo obciętej głowy po sześciu palcach u lewej stopy.

Spośród licznych fundacji księżnej Anny najbliższą jej sercu był  z nich był klasztor klarysek. Jego założenie planował już jej śp. małżonek,  Henryk Pobożny, co wynika z bulli papieża Aleksandra IV skierowanej do biskupa wrocławskiego Tomasza I i Wilhelma z Lubiąża, a także z dokumentu Henryka VI z 1257 r., w którym książę wyraźnie podkreśla, że fundacja ta dokonana została z polecenia jego ojca.
Już w rok po katastrofie legnickiej Anna położyła kamień węgielny pod klasztor (1242), chociaż rozpoczęcie jego budowy nastąpiło nieco później. Wiele bowiem wysiłku potrzeba było, aby bogobojna księżna mogła dzieła tego dokonać. W procesie fundacyjnym wrocławskiego konwentu klarysek  istotną rolę odegrała klaryska praska starsza  o siedem lat siostra księżnej Anny, późniejsza św. Agnieszka oraz biskup wrocławski Tomasz I. Pierwsze członkinie zakonu klarysek przybyły właśnie z Pragi 14 kwietnia 1257 r. i zamieszkały w drewnianym domku nieopodal dzisiejszego placu Nankiera. Mieszkały tam trzy lata w oczekiwaniu na wybudowanie klasztoru. Został on usytuowany tuż obok budynku minorytów, którzy z niechęcią patrzyli na tę nową fundację księżnej, która początkowo część gruntu oddanego klaryskom pragnęła im przeznaczyć. Dlatego też często okazywali się bardzo przykrymi dla klarysek, co sprawiało, że chciały opuścić Wrocław i wrócić do Pragi. Pozostały jednak na usilne prośby Anny, która wnet powierzyła im swą córkę Jadwigę oraz dwie wnuczki: Jadwigę — córkę swego syna Konrada, ks. Głogowa, i Eufemię (Ofkę) — córkę księżnej Elżbiety i ks. Przemysława I z Poznania.
Pierwszą ksienią klarysek wrocławskich była Vriderunis, należąca zapewne do grona tych zakonnic, które jako pierwsze przybyły do Pragi z Trydentu. Papież Aleksander IV ogłosił od¬pusty dla wspomagających pobożne dzieło Anny, dzięki czemu księżna mogła przystąpić do budowy klasztoru i kościoła św. Klary. W tym okresie Anna prawdopodobnie pojechała wraz z biskupem wrocławskim Tomaszem do Krakowa na uroczystość kanonizacji św. Stanisława biskupa, w dniu 8 maja 1254 r. Podarowała wówczas wspaniały kielich i złotem tkany — zapewne własnoręcznie — ornat. Niedługo potem poświęcono nowemu świętemu kościół parafialny w Świdnicy, a w kościele klasztornym w Trzebnicy wzniesiono ołtarz św. Stanisława (1257).
Według życzenia papieża przy budowie klasztoru i kościoła klarysek mieli Annę wspierać także biskupi: Wilhelm z Lubiąża i Tomasz z Wrocławia. Niestety, Tomasz był wtedy więziony w Legnicy przez najstarszego syna księżnej — Bolesława Rogatkę, który dopuścił się tego czynu — według podania—za poradą szatana i rycerzy niemieckich, którymi chętnie się otaczał, chociaż nigdy nie nauczył się ich języka. Stale potrzebujący pieniędzy Rogatka sprzedał Brandenburczykom Ziemię Lubuską ostatnią piędź ziemi polskiej nad Odrą (na zachód od Wielkopolski). Do budowanego nowego klasztoru klarysek minoryci nadal odnosili się z wielką niechęcią. Księżna jednak dokładała wielu starań, by pozyskać ich przychylność, gdyż tylko ci zakonnicy mieli wpływ na niesfornego księcia Rogatkę, który obiecał wyrządzone kościołowi krzywdy wynagrodzić. Braci Minorytów zobowiązano do pełnienia u sióstr służby bożej oraz do pomocy w sprawach świeckich, zwłaszcza przy pilnowaniu budowy klasztoru.
27 kwietnia 1259 r. papież Aleksander IV wydał bullę zatwierdzającą fundację klasztoru klarysek oraz wszystkie darowizny, którymi „księżna Anna z Polski" zaopatrzyła klasztor i powstający przy nim kościół pod wezwaniem św. Klary. W 1260 r. rozpoczęto budowę drugiego, równoległego doń kościoła, który już siedem lat przed kanonizowaniem Jadwigi (1267) był poświęcony jej wezwaniu. Wejście do kościoła św. Jadwigi prowadziło od strony południowej, gdyż dostępny był on dla wiernych. Mimo licznych darowizn Anny klasztor klarysek nie był jeszcze wystarczająco zaopatrzony, lecz dopóki fundatorka żyła, uzupełniała stale wszelkie braki z własnych zasobów. Dzięki staraniom Anny dwaj jej synowie: Henryk III (Biały) i Władysław (wówczas proboszcz na Wyszechradzie w Pradze) spłacili biskupowi Tomaszowi długi brata swego Bolesława Rogatki (XII 1259), który przyrzekł odbyć pokutę, aby mogła być zdjęta z niego klątwa (uczynił to dopiero 4 lata później). Zadowolona księżna mogła już teraz spokojnie poświęcić się budowie klasztoru klarysek.

Po pokonaniu wielu przeszkód spełniło się wreszcie gorące pragnienie fundatorki: zakonnice przeniosły się z tymczasowo zajmowanego domu do murowanego gmachu klasztornego, poświęconego przez biskupa Tomasza 21 IX 1260 roku. W tym samym roku papież nadał klasztorowi klarysek nowe przywileje, biorąc wszystkie posiadłości klasztorne w swoją apostolską opiekę. Bullą swą zezwolił, aby w klasztorze stale można było odprawiać nabożeństwa, chociażby na całym kraju ciążył interdykt. Było to bardzo ważne wobec częstych zatargów książąt z duchowieństwem. Następca Aleksandra IV — papież Urban IV dwukrotnie wszystkie te przywileje i darowizny dla klasztoru klarysek zatwierdził (1262 i 1263). Anna obdarowała nowo powstały kościół klarysek drogocennymi darami, wśród których były ozdoby na ołtarz, 4 kielichy i pateny, relikwie w kosztownych oprawach oraz krucyfiks, który, ujęty w srebrne ramy, od II wojny światowej znajduje się w wewnętrznym kościele św. Klary.

Pomyśl chwilę...

"Do tej najsłodszej Matki przylgnij; porodziła Ona Syna, którego niebiosa nie mogły ogarnąć, a Ona zamknęła Go i nosiła w swym maleńkim, świętym, dziewiczym łonie"

 

 

Św.Klara,3 List do Agnieszki,18-19